Sebzelerde Budama/ Koltuk ve Doruk Alma

Kaçınılmaz bir işlem olmazsa da, bazı sebzelerin budanması, gövdenin bölünmesini sağlayarak, bitkinin üretim kapasitesini arttırır ya da bitki özsuyun yoğun bir şekilde birkaç badıça yoğunlaşmasını sağlayarak, badıçların daha büyük hale gelmesini sağlar.

Koltuk/ doruk alma/ budama veya terbiye nasıl yapılır?

Yazın yapılan, çok basit ve büyük önemi olan bir işlemdir. Bu işlem sonucunda bitki örtüsü çoğalarak sebzelerin ağırlığına daha rahat dayanır ve onları daha iyi besler hale gelir. Bu işlem aynı zamanda badıç sayısını sınırlar ama onların olgunlaşma dönemine gelme sanşını yükseltir.  
  • Güzel ve iri sebzeler elde etmek  
Bitkiler büyümeye başladığı an ve önemli bir gelişim söz konusu olduğu sırada yapılan bir işlemdir. Büyümelerini sağlamak amacıyla badıçlara daha çok bitki özsuyu gelmesi sağlanır. Bunun için yapılması gereken tek şey sadece yaprak taşıyan ince dalların bir kısmını yok etmektir. Bu işlemin diğer bir etkisi de ilerki yıllarda meyve verecek kısımların yenilenmesini sağlıyor oluşudur.
 

Domateste budama Domateste budama/ koltuk veya doruk alma/ terbiye

Domateslerde, hava koşulları elverişli olduğu sürece çiçek üretimi ve gelişimi devam eder. Iri domates toplayabilmek için, bir veya iki dalın gelişmesini tercih edin ki bitki özsuyu bunlarda yoğunlaşsın.
 
Nasıl mı yapılmalı ? Birkaç cm. uzunluğununda olan her yapragın koltuk altından çıkan sürgünleri alın. Birden çekerseniz, rahatlıkla koparlar.
 
Bodur domates çeşitlerin (kiraz / cherry domates ve armut domates...) koltuk alma işlemi gerektirmez.      
 

Kavun ve salatalıkta budama/ koltuk veya doruk alma/ terbiye

Sarmaşıcı dallılar birbirinden farklı olan dişi ve erkek çiçekler taşır. İlk olarak öne çıkanlar erkek çiçeklerdir ancak meyve vermezler. Alt kısımları şişik (yumurtalık) olan dişiler, art arda yapılan budamalarla çıkmaları teşvik edilen 3. kuşak dallarda oluşur.
  • Salatalık
Salatalık fidesi için, tohumdan çıkan il 2 yapraklar hariç, 3-4 yaprak oluştuğunda, 1cm. üstünden gövdenin doruğunu alın. Salatalığın budanma işlemi burada biter. 
  • Kavun
Kavun fidesinde, 5. yaprak çıktığında, üçüncü yapraktan itibaren sonrasını budayın. Budamış olduğunuz yer, yeniden filizlenecektir. Yine aynı şekilde, üçüncü yapraktan sonra tekrar budayın. Budamış oldudğunuz yerlerden, uzun bir süre geçmeden, erkek ve dişi çiçekler açacaktır. 
Her disi çiçekten (kavun) sonra  1 ya da 2 yaprak bırakın. Oluşan diğer dalları (kol) temelinden koparın.

Patlıcanda  budama

Biber ve patlıcanda budama/ koltuk veya doruk alma/ terbiye

Bitkilerin doğru gelişmesini sağlamak için düzgün bir budama yapmak gerekmektedir; böylece meyve yerine bitkinin aşırı yapraklanmasının önüne geçilmiş olur. Bitkiler daha güçlü olur meyvler de daha hızlı oldunlaşır. 
 
Biber ve patlıcan için ilk çicek çıkana dek sadece gövdeyi muhafaza edin. Daha sonra, ilk çiçeğin 1 cm üstünden tırnağınızla gövdenin doruğunu alın. Bu işlem, muhafaza etmiş olduğunuz alttaki en büyük 3 ya da 4 yaprağın koltukaltlarında yeni filizler çıkmasını sağlar. Bu yeni filizlerde ilk iki çiçek oluşturğunda, üstteki yaprağın üstünden bir doruk alın. Bu yaprağın da koltukaltında yeni bir filiz çıkacaktır. Bu filiz bitki özsuyunun meyve ya da sebzelere daha çok ulaşmasını sağlayacaktır. Patlıcanda, tabii hava koşulları elverişli olursa, bir bitki 6 ila 10mevye verebilir. Biberlerin türlerine ve büyüklüğüne göre, bir bitkiden 10 ila 15 mevye toplanabilir.

Kaya koruğunun doğrunun alınması

Kaya koruğunun doruğunun alınması

Alttaki Kaya Koruğunun (Sedumt elephinum) doruğunu haziran sonunda aldık; bitkinin büyümesini sağlayan, yeşil renkte olan yeni dal ve yapraklar net bir biçimde görülüyor.
 
Birçok çok yıllık bitki için geçerli olan bu budama yöntemini, Kosmos gibi tek yıllık bitkilerde uygulamakta da fayda vardır. Bitkinin ucunda yaklaşık 3-4 cm bırakarak gövdeyi baş parmağınızla işaret parmağınızın arasına alın. Daha sonra koparmak için doruğunu alın. Kısa bir süre sonra, biraz alttan 2 yeni fide ortaya çıkar. Bu da çiçek saysının çoğalmasını sağlar.
 
Aynı müdahale, haftalar geçtikçe aşırı biçimde uzayıp, gittikçe çiçeklenmenin estetik yönününü bozan petunya ve petunya hybrida çiçeklerinde de gerçekleştirilmelidir. İleride yeniden uzayıp, çiçek açacak olan aşırı uzun dalları iyice kısaltmaktan çekinmeyin. Ancak, dalın yarısından azını budayın yoksa birkaç hafta boyunca bitkide çiçek göremeyebilirisiniz.